Stond U wel eens op HET punt ….? #zelfdoding #preventie #GGz

Update 10-09-2015: Met de zelfmoord van Joost Zwagerman (zie mijn blog) is onderstaand blog weer actueel. Voor even een hype, maar in 2013 hebben weer 1.854 mensen het leven beëindigd door zelfdoding. Wellicht dat komende vrijdag 11 september 2015 WEL veel aandacht zal zijn voor Wereld Suïcide Preventie Dag.

U kunt van mij in ieder geval een nieuw blog verwachten. Dat een blog als deze na 2 jaar nog steeds actueel is, is pijnlijk voor iedereen! Zelfmoord is een maatschappelijk probleem, samen moeten we het anders doen!

Via Twitter kreeg ik de actuele cijfers van vorig jaar: 1.835 een lichte daling ten opzicht van vorige jaren. De aandacht moet blijven, ook prematuur bij begin van psychische klachten!

Blog Joost Zwagerman - Orange Monday - Het Roer Moet OM

Blog 9 september 2013: Deze week is het “Suicide Prevention Week” in in ieder geval de VS. Het meest verbazingwekkende van deze week is dat hij zondag 8 september 2013 is begonnen en ik er NIETS over gelezen heb in de Nederlandse media.  Is dit niet bestemd voor Nederland? Volgens mij wel! De Orange Monday Foundation vind het WEL noodzakelijk #om deze “Suicide Prevention Week” te adopteren.

Blog Suicide PreventionWeek500

Suïcide oftewel zelfmoord of zelfdoding, zou dat het zijn?
Na 2 jaar actief te zijn bij de Geestelijke Gezondheidszorg en als ervaringsdeskundige kan ik alleen maar concluderen dat suïcide of zelfmoord HET grootste taboe in Nederland is, met ook het grootste stigma. Want wie praat er nu over zijn zelfmoordpoging, enkele mensen daargelaten, zoals Viktor Staudt, die er zelfs een boek over schreef, zie http://viktorstaudt.virb.com.

Het kostbaarste goed dat een mens kent, is “het leven” en we willen er niet over praten dit te beëindigen. Andere mensen willen al helemaal niet luisteren. “Het zijn egoïsten”, ze laten mensen ‘achter’ in het leven en de vraag: “Hoe is dat nu mogelijk?” wordt veelal gesteld. De omgeving is vaak verbaasd. Waar het om draait zegt onderstaande foto …..

Blog Suicide You cannot ... Orange Monday

De keiharde cijfers
In 2012 waren er 1.753 (geregistreerde) gevallen van zelfdoding. Tien jaar geleden waren dat 1.500 registraties. In 2011 bleef de teller steken op 1.647, voor 2012 dus een stijging van 6,4%. Waar gaat het heen, is de vraag.

Als ik cijfers zie, ga ik er een beeld van maken. Ik heb de cijfers van CBS opgeteld van 1970-2012. Een schrikbarend getal: 63.491 mensen hebben hun leven beëindigd door zelfdoding in een periode van 42 jaar. Klinkt als een soort ‘Holocaust’. Een plaats ter grote van Zeist, waar ik 42 jaar gewoond heb,  van de kaart geveegd dus! Misschien dat ik nu uw aandacht heb.

Vandaag heb ik met de cijfers van CBS onderstaand overzicht gemaakt. Het aantal verkeersdoden is de afgelopen 5 jaar met 13% gedaald. Prachtig! Echter, het aantal zelfdodingen zijn de afgelopen 5 jaar met 22% gestegen. Heftige cijfers en onwaardig voor een land als Nederland.

Tabel 1. Verkeersdoden naar geslacht
2008 2009 2010 2011 2012 2012
Man 552 524 475 477 479 74%
Vrouw 198 196 165 184 171 26%
Totaal 750 720 640 661 650 100%
% 100% 96% 85% 88% 87%
Bron: CBS + Rijkswaterstaat
Tabel 2. Zelfdoding naar geslacht
2008 2009 2010 2011 2012 2012
Man 988 1064 1124 1136 1186 68%
Vrouw 447 461 476 511 567 32%
Totaal 1435 1525 1600 1647 1753 100%
% 100% 106% 111% 115% 122%
Bron: CBS

Plan van aanpak
Naar mijn bescheiden mening is dit een typische geval van “Time To Change”. En wel snel! De laatste jaren steeg het aantal zelfdodingen met ruim 5%. Verontrustend en tijd voor snelle actie. ”Niet morgen maar vandaag!”, is het credo van de Orange Monday Foundation. De petitie “Het Roer Moet OM” heeft preventie en voorlichting over psychische klachten en wat te doen, hoog op het programma staan.

Het plan van aanpak zal breed maatschappelijk aangepakt moeten worden met een leidende rol voor Minister Schipper van VWS. Orange Monday gaat contact opnemen met deze minister en wil graag de coördinerende rol spelen in Nederland (noot: is nog niet gelukt). Hoe hard we ook gezamenlijk werken binnen de Geestelijke Gezondheidszorg, we ‘verliezen’ als ‘beloning’ over een paar jaar jaarlijks 2.000 mensen door zelfdoding. Dat kan niet de bedoeling zijn.
Blog suicide ... elke 40 seconden

Goed dat deze Suicide Prevention Week er is …..

It’s Time to Change!! Maar het is ook tijd om in gesprek te gaan. Orange Monday pakt het op. Wie doet er mee in deze brede discussie over dit zwaar beladen onderwerp? Deze week kom ik nog met een inhoudelijk vervolg blog over dit onderwerp, alle input is welkom!

Warme groet, Martin

PS. It’s Time To Change! Hoe doet u mee? Om te beginnen door @TimeToChangeNL te volgen op Twitter of onze nieuwe groep op Facebook. Praat mee, ga de discussie aan en zorg dat we met zijn allen het roer #OMgooien!!

LOGO-Orange-Monday-nieuw-2

Advertenties

Over martinjanmelinga

Papa | 4 kids | Levensgenieter | Passie | Optimist | NLP | Marketing | Coach | Trainer | #Ervaringsdeskundig #GGz | #Bipolair | voor acceptatie van psychische klachten | schrijft #blogs | :-) | #OM - Founder Orange Monday Foundation
Dit bericht werd geplaatst in Diagnose, Orange Monday, Time To Change NL, Uncategorized en getagged met , , , , , , , , , , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

8 reacties op Stond U wel eens op HET punt ….? #zelfdoding #preventie #GGz

  1. Helemaal mee eens! En ik durf er ook voor uit te komen, ben zelf al een poosje druk bezig met schrijven en heb het ongelooflijk moedige boek van Viktor Staudt gelezen…
    Inderdaad, het roer moet om! Laten we dit taboe eindelijk eens doorbreken.

  2. Iriza zegt:

    Wat goed dat je er een blog aan besteed Martin, het is vandaag Wereld Suïcide Preventie Dag maar de enige preventie die vandaag wel gelukt lijkt is dat er in de “gewone wereld” goed voorkomen is om er eens openlijk over te praten 😉 Het zette me wel aan het denken: de enigen die ik er vandaag over hoorde, zijn de mensen die er zelf of in hun nabije omgeving mee te maken hebben (gehad).

    Natuurlijk wil ik anderen die een grotere afstand hebben tot het onderwerp suïcide het niet kwalijk nemen dat ze het er niet graag over hebben. Het is ook een ontzettend moeilijk onderwerp en ook al heb ik er zelf, maar ook in mijn omgeving mee te maken, ook ik zou liever willen dat het niet zo’n grote rol speelde. Of liever geen eigenlijk. En misschien ben ik alleen maar door mijn eigen ervaringen van mening dat ik graag wil uitstralen dat er over gepraat kan en mag worden, met mij en anderen, al is het soms misschien even zoeken bij wie je het beste terecht kunt.
    Dat het op het eerste gezicht lijkt alsof niemand zich met het thema bezighoudt, laat staat er voor open staat om het er over te hebben, heeft denk ik ook te maken met de tijd waarin we leven. De maakbare mens, de gelukshype ook wel “vind ik leuk-hype”, de illusie dat als je maar hard genoeg wil je alles kan en kunt bereiken (geluk als keuze, dus mislukking ook) dus waarom zouden we het (willen) hebben over tegenslagen en beperkingen en laten we het al helemaal niet hebben over dat je het leven zo weinig waardevol ervaart dat je er uit wil stappen. En de enorme suïcidegetallen in de tabel ehh ja, pff survival of the fittest hoor, kunnen we nu alsjeblieft gewoon weer verder kijken naar Hollands Next Top Model! Voor sommige mensen representeren die getallen ook gewoon niets en daarom hoeven ze niet eens echt onverschillig of ongeïnteresseerd te zijn. Maar vaak zijn de mensen die er wél bij stil staan degenen voor wie één van die getallen in de tabel een dierbare representeert en zo ook voor mij.

    Het is boeiend om boeken te lezen die onze veranderde mentaliteit door de generaties heen laten zien, filosofieboeken zoals Het Eeuwig Tekort van Rutger Claassen maar ook boeken die meer sociaal maatschappelijke fenomenen beschrijven zoals De Grenzeloze Generatie van Frits Spangenberg et al., Identiteit van Paul Verhaeghe en Borderline Times van Dirk de Wachter. Als je er verder met mensen over door praat en nadenkt dan zien we dat het lijden en de dood op zich al steeds verder naar de achtergrond zijn geraakt. Dat heeft ook een mooie oorzaak natuurlijk, nu we dankzij de geneeskunde en basisvoorzieningen meestal niet acuut meer hoeven te vrezen voor onze basisbehoeftes en ziektes. Wat niet betekent dat hierin geen tekorten of gebreken kunnen ontstaan maar ik denk dat toch aardig wat mensen zijn opgegroeid met het idee dat lijden en de dood vooral iets is wat bij ouderen gebeurt. Dat we later zelf ook oud worden daar houden we ons in deze tijd van de eeuwige jeugdigheid liever niet mee bezig en bijna zien we lijden en dood als iets wat ons niet eens kan overkomen, alleen anderen.

    Ook op school kreeg je maar zijdelings eens te maken met de keerzijde van het leven maar zelfs dan leek het niet echt iets waarover je kon praten, dat deed je gewoon niet, misschien zelfs uit beleefdheid. Misschien dat het aan de individuele leraar of ouder ligt of die zich vertrouwd genoeg voelt met die thema’s om er met kinderen en jong volwassenen zo nu en dan over van gedachten te wisselen en over te brengen dat dit eigenlijk ook gewoon normaal is. Ik heb dus het idee dat velen door de generaties heen zijn verleerd dat over deze menselijke zaken gesproken kan worden. Niet alleen voor iemand in nood maar ook omdat het iets is wat altijd óók met jezelf te maken heeft. Als het niet nu is, dan zeker wel later.
    Dat niet vertrouwd (meer) zijn met het thema dood is mijn inziens de grootste oorzaak van de eenzaamheid die mensen met suïcidale gedachten en plannen nu helaas vaak nog eens bovenop hun eigen problemen krijgen. De vicieuze cirkel die eerder bijdraagt aan suïcide omdat iemand gedoemd is in zijn eigen cirkeltje te blijven en zo geen nieuwe mogelijkheden kan ontdekken of een vluchtheuvel vindt in de ander om even op uit te rusten van de stress die de oorzaak is van het idee dat suicide de enige overgebleven manier is om rust en verlossing van de pijn te vinden.

    Mensen met suïcidale gedachten hebben dus zelf ook niet altijd die vertrouwdheid mee gekregen om te mogen praten over die gedachten en gevoelens. En hoe treurig, de mensen om hen heen vaak ook niet waardoor de signalen vaak onzichtbaar zijn en blijven. Maar zelfs als het wel met veel moeite op tafel komt, volgen meestal eerst de clichés uit pure machteloosheid en angst “Maar de zon schijnt toch? Het komt allemaal wel goed, het is maar een dipje. Als je nou in een sloppenwijk in Rio zat dan zou ik het snappen, maar moet je kijken wat we hier allemaal hebben!” Na de bevreemdende clichés volgt vaak een pijnlijke stilte waaruit blijkt dat de omstander het soms nog zwaarder heeft om de suïcidale gevoelens te begrijpen en verdragen dan degene zelf. En zie daar: een groot schuldgevoel wat er gratis bij komt als gevolg voor je moedige openheid. Maar het gaat mijn inziens nooit om schuld. Ook al gaat dit om mensenlevens waarvan sommigen echt gered hadden kunnen worden, onkunde en onmacht zijn zelden moedwillig, zelfs een getraind behandelaar kan uit angst blokkeren en niet meer weten hoe die iemand in nood nog kan helpen. Echter het grote verschil is dat omstanders vaak hun eigen angst niet signalen maar het vaak ongemerkt projecteren op de lijdende ander; met boosheid, met kwetsing, met controle en autonomieovername, met terugtrekken, met schuldgevoel, met praktische hulp, met clichés etc. Het is veel vaker een reflectie van de eigen angst voor de ondragelijke pijn van de ander dan een inhoudelijk afgestemde reactie op de lijdende. Dat geeft niet op zich want dat is ook moeilijk, vind ook ik als ervaringsdeskundige. Het leren waarnemen van je eigen emoties is iets wat we gek genoeg nergens leren behalve als het al te laat is en je door grote psychische problemen bij de hulpverlening bent aanbeland. De enorme wijsheid en zelfreflectie die ik zie bij mensen die behandelingen hebben gehad, is zo groot dat ik me nu werkelijk afvraag of al die psychisch evenwichtige mensen eigenlijk nog wel zo voorop lopen als het aankomt op interpersoonlijk contact en begrip van de eigen en andermans emotiemanagement. In vergelijking met (ex-)cliënten lijkt de emotionele en psychische ontwikkeling en -bewustzijn van anderen ineens een stuk minder rijk. En dat zijn wel de mensen met wie wij samen zouden moeten kunnen klaarstaan voor diegenen bij wie het kaarsje dreigt uit te gaan…

    Daarom heb ik als het gaat om zoiets wezenlijks als de keuze tussen leven en dood twee wensen:
    1. Dat de mensen die lijden aan wat voor pijn dan ook, fysieke pijn, psychische pijn of levenspijn (te denken aan de enorme stress die de huidige economie de huiskamers onverwacht kan komen binnen rollen) te horen krijgen dat er altijd wel ergens mensen zijn die willen luisteren. Meedenken ook, maar luisteren is misschien belangrijker. En moeilijker. Hoe groter de dreiging, hoe zwaarder de pijn, hoe meer mensen intuïtief en snel willen handelen om de lijdende naaste en zichzelf te bevrijden van die stress. Maar hoe er gepraat kan worden is misschien al zoveel beter dan de vraag óf er gepraat kan worden. Natuurlijk is de manier waarop zo precair. Ik zal de laatste zijn die dat ontkent, zelf al sinds mijn 7e last van indringende suïcidegedachten. Eigenlijk heb ik maar één plek gevonden waar ik me echt gerespecteerd voelde in mijn doodswens, gedachten, pogingen en ambivalenties daaromheen en dat was bij Stichting De Einder. Door die ervaring met hen heb ik ontdekt hoe krachtig je eigenlijk moet zijn om het te bespreken met anderen! Naasten raken vrijwel altijd emotioneel, waarvoor mijn begrip maar het werkt eigenlijk geheel averechts op het doel wat je hoopte met openheid te bereiken. Nu moet je ineens voor jezelf óók nog voor de ander zorgen dat die niet bezwijkt van bezorgdheid! De hulpverlening lijkt het voornamelijk te bezien door de risicotaxatiebril, ook al begrijpelijk maar niet erg helpend als je soms zo overduidelijk door de oprechte zorg de protocollen voelt priemen die duiden op mogelijke reputatieschade voor niet tijdig ingrijpen. De aanklaagcultuur maakt hen zakelijk wanneer het echt persoonlijk had moeten worden om een verschil te maken wat op leven en dood nogal cruciaal kan zijn. Maar ik heb ook begrip dat die zakelijkheid nodig kan zijn als zelfbescherming, ik heb gezien wat suïcide óók met hen doet achter de stortvloed aan verwijten die ze vaak ook nog voor hun kiezen krijgen. Ondanks mijn begrip voor hen, heb ik nooit een oprecht gesprek had met de hulpverlening over mijn terugkerende doodswens:”De dood gaat over wat je mist in het leven, laten we het dáár over hebben”. Zelfs op de gesloten afdeling, daar waar ongeveer de meerderheid toch onder die omstandigheden wordt binnen gebracht, lijkt het een taboe. Misschien is het daar nog wel het ergst. Ook onder de cliënten die gesandwiched zitten met hun eigen doodswens maar ook het verdriet en de machteloosheid voelen over een medecliënt die er hetzelfde over denkt of zich gesuïcideerd heeft. Hoe kun je hen helpen terwijl je er zelf ook uit wil, hoe hypocriet is dat? Mijn ervaring is dat de loyaliteit zo hoog kan worden dat het soms het direct gevaar op een afdeling kan vergroten. Zelden wordt over deze dingen echt gepraat, althans dat is niet mijn ervaring.
    Dus De Einder. Ik kan het iedereen aanraden die eens ont-last en ont-zorgd zijn gedachten of plannen over de dood bespreekbaar wil maken en de ambivalenties wil onderzoeken, vrij van elk oordeel of dreiging met onvrijwillige opname. Ook al pleit ik zeker voor een grotere draagkracht in ons gewone dagelijkse leven, daarover gaat namelijk punt 2.

    2. Dat alle mensen, dus ook diegenen die het geluk hebben (nog) nooit met het thema suïcide te maken hebben gehad, opgroeien met gesprekservaringen over de dood, menselijk lijden en suïcidegevoelens. Gewoon op school of thuis met de opvoeders. Niet op een zware of beangstigende manier, maar op een relativerende, hoopvolle manier die vertrouwen geeft. Vertrouwen dat de ander die het gesprek leidt deze onderwerpen aan kan! Vertrouwen dat soms lijden en de dood sowieso onvermijdelijk is maar daardoor niet iets wat niet bij een goed leven kan horen. Of bij het leven op zich. Dat het oké is dat je er samen over nadenkt, ervaringen uitwisselt, er emoties bij voelt en welke en dat je na het gesprek er ook weer van weg mag. Het is gezond en menselijk om niet steeds bezig te zijn met deze thema’s maar als dit vanuit een soort vanzelfsprekendheid is dat deze onderwerpen bespreekbaar zijn, dan is de ontspanning die dat brengt de open deur voor mensen die er actueel mee te maken hebben en hulp nodig hebben op de momenten dat zij daarvoor wel nog open staan. Wetende dat je nu degene kan zijn die luistert maar straks de rollen omgekeerd kunnen zijn en jij iemand nodig hebt die luistert en meedenkt.

    Het klinkt utopisch, maar ik denk echt niet dat het utopisch is. Dat het wel zo voelt, is mijn inziens eerder het signaal hoe ver we anno 2013 verwijderd zijn van de vanzelfsprekend om open te zijn over ons psychisch welzijn. Alsof we zijn gaan denken dat leuke emoties de enige emoties zijn en alleen jij degene bent die zich slecht kan voelen of dreigt te bezwijken in de kopzorgen. We leren economie, statistiek, scheikunde en talen maar leren hoe onze emotionele behoeftes en sociale verhoudingen onbewust die vakgebieden beïnvloeden, daar horen we niets over. Ik heb een fantastisch schoolleider meegemaakt, die ondanks zijn succes koos voor de dood. Hoe bestaat het dat we wel graag geloven alles te kunnen krijgen in deze maakbare wereld maar blijkbaar niet het vertrouwen dat je met je grootste pijn terecht kan bij een ander? Blijkbaar vervalt die maakbaarheid wanneer we zo diep in de knoop zitten en is de gelukshype de kloof waarover we de ander gewoon niet meer kunnen zien of bereiken. Het is ‘vind ik leuk’ of niets. De muisklik die je niet maakt, de teller met 1 minder dan hij had kunnen zijn, maar niemand die dat ooit zal kunnen zien.

    Dat problemen niet altijd opgelost kunnen worden, is misschien een zwaar maar soms realistisch gegeven. Zeker in deze vijandige tijd van wurghypotheken, de uitgeholde werknemersbescherming en de catch 22 die hierdoor steeds vaker ontstaat. Maar misschien zit er een wezenlijk verschil in dat we leren dat lijden geen reden is voor schaamte en dat we ondanks het grote goed van het individualisme wat ons persoonlijke vrijheid en ontwikkeling brengt, beseffen dat dit individualisme niet betekent dat alles wat niet (meer) lukt je eigen schuld is. En er dan dus ook geen anderen zijn die betrokken (willen) zijn. Elkaar leren dat je het niet in je eentje hoeft aan te gaan als je dat niet wil en je je niet hoeft te schamen want dat maakt verschil en de volgende keer zijn we het zelf die deze dingen graag horen van de ander.

    Vroeger konden we niet praten over abortus, echtscheiding, seksualiteit, andere religies. Taboes zijn van alle tijden en alle volkeren. En altijd speelt de moraal daarin een grote rol; of dit dan vanuit religie, sociale regels of wetten gaat, maakt voor de beklemming van het onderwerp niet uit. En ookal lijkt openheid de grootste angst van de tegenstanders, zij voorspellen chaos, wanorde, toename van ellende, uiteindelijk hebben we ook door de tijd heen gezien dat juist openheid heeft gezorgd voor het ontwikkelen en aanscherpen van ons denken, de wetenschap, het leren omgaan met verschillende meningen, maar bovenal leert de ervaring dat openheid zorgt voor draagvlak en welzijn. En laat dat bij het thema suïcide nu net hetgeen zijn wat de teller van zo waardevolle mensenlevens omlaag kan brengen.

    PS> Sorry Martin voor mijn vreselijke lengtes pfff ik krijg het maar niet afgeleerd 😉

    • Iriza zegt:

      Ps> Ik bedoel dus op het laatst wel de SUICIDEteller die omlaag gebracht kan worden hè!! 😉

      Closedness will hostage life,
      openness will harnas it…

  3. Pingback: HOTLINE — 113 Online | Martin Jan Melinga

  4. Koen zegt:

    Zelfmoord uit de taboesfeer halen is een goed idee. Willen bewerkstelligen dat zelfmoord altijd als een slecht idee wordt bestempeld is een slecht idee. Wees blij dat je als mens die keuze hebt, en gun je medemens de beschikbaarheid van die keuze. Dit is zéker geen pleidooi die keuze lichtzinnig te maken.

  5. Beste Koen, ik ben het 100% met je eens. Ook zelfdoding is een vrije keus. De beslissing moet echter wel onder de juiste omstandigheden genomen worden vind ik. Voorlichting en begeleiding zou het aantal zelfmoorden kunnen verlagen ….. Zeker als ook het taboe aangepakt wordt! Groet, Martin

  6. Ik denk ook dat er helaas veel te weinig mensen buiten de psychiatrie zich bewust zijn van deze week, en dit helaas ook niet willen. Liever iets ‘positiefs’ inderdaad. Ik merk het in mijn omgeving ook. Toch blijf ik vechten voor meer openheid over dit onderwerp, en heb nog steeds de stille hoop het taboe misschien deels te kunnen doorbreken. Ik wil het niet opgeven! En ik ben hoop ik niet de enige….in ieder geval blijf jij doorgaan Martin!

  7. Pingback: Er gloort hoop aan de horizon …. | Martin Jan Melinga

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s